Menopauza i andropauza bez tabu - jak zmienia się organizm po 40. i 50. roku życia?
18 października obchodzimy Światowy Dzień Menopauzy. To dobra okazja, aby mówić o zmianach zachodzących w organizmie wraz z wiekiem bez skrępowania i bez traktowania ich jak tematu, który należy przemilczeć. Menopauza jest naturalnym etapem życia kobiety, podobnie jak związane z wiekiem zmiany hormonalne zachodzące u mężczyzn.
Nie oznacza to jednak, że kobieca menopauza i popularnie nazywana „andropauza” są tym samym procesem. Menopauza ma jasno określony moment: rozpoznaje się ją po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki. U mężczyzn poziom testosteronu zwykle obniża się stopniowo, dlatego nie występuje jeden konkretny moment odpowiadający kobiecej menopauzie.
Menopauza zaczyna się wcześniej, niż może się wydawać
Zanim pojawi się ostatnia miesiączka, organizm kobiety może przez kilka lat przechodzić przez okres nazywany perimenopauzą. Zmienia się wtedy przede wszystkim poziom hormonów, a cykle mogą stawać się nieregularne. Dla jednej kobiety będzie to czas stosunkowo łagodnych zmian, dla innej okres, który znacząco wpływa na sen, pracę, relacje czy codzienne samopoczucie. Do charakterystycznych objawów należą uderzenia gorąca i nocne poty, problemy ze snem, zmiany nastroju, rozdrażnienie, uczucie zmęczenia, trudności z koncentracją i tzw. mgła mózgowa. Może pojawiać się także suchość pochwy, zmniejszenie libido, zmiany masy ciała, bóle mięśni i stawów czy pogorszenie kondycji kości. Warto pamiętać, że menopauza nie jest chorobą. To naturalny etap życia, ale jego przebieg może być bardzo różny, dlatego silnych lub nietypowych objawów nie trzeba po prostu „przeczekać”.
Zioła w okresie menopauzy - na które warto zwrócić uwagę?
Rośliny od pokoleń były wykorzystywane jako element codziennego dbania o samopoczucie kobiet. Obecnie część z nich znajdziemy zarówno w postaci tradycyjnych ziół do zaparzania, jak i skoncentrowanych ekstraktów. Nie należy jednak traktować ziół jako zamiennika diagnostyki czy leczenia. Szczególnie w przypadku roślin zawierających fitoestrogeny oraz przy przyjmowaniu leków warto wcześniej skonsultować ich stosowanie z lekarzem lub farmaceutą. Badania dotyczące wielu naturalnych składników stosowanych w okresie menopauzy przynoszą niejednoznaczne wyniki.
Koniczyna czerwona
Koniczyna czerwona jest jednym z najbardziej charakterystycznych surowców kojarzonych z okresem menopauzy. Naturalnie zawiera izoflawony zaliczane do fitoestrogenów, czyli związków roślinnych o budowie częściowo przypominającej estrogeny. W zielarstwie stosowana jest przede wszystkim jako roślina wspierająca komfort kobiet w okresie menopauzy. Badania dotyczące wpływu czerwonej koniczyny między innymi na uderzenia gorąca nie dają jednak jednoznacznych rezultatów, dlatego warto traktować ją jako element szerszego podejścia do zdrowia, a nie sposób na zastąpienie leczenia. Koniczyna czerwona znajduje się między innymi w naszej herbatce Menopauzea oraz w formule kapsułek MENOPAUZEA.
Pluskwica groniasta
Pluskwica groniasta, nazywana również black cohosh, jest jedną z najlepiej znanych roślin stosowanych w preparatach przeznaczonych dla kobiet w okresie menopauzy. Europejska Agencja Leków wskazuje, że określone preparaty z pluskwicy mają ugruntowane zastosowanie w przypadku takich dolegliwości menopauzalnych jak uderzenia gorąca czy nadmierne pocenie. Jednocześnie poszczególne ekstrakty mogą się między sobą znacznie różnić, a wyniki badań nie są jednakowe dla wszystkich dostępnych preparatów. Przy dłuższym stosowaniu pluskwicy lub w przypadku chorób wątroby wskazana jest konsultacja ze specjalistą.
Szałwia
Szałwia kojarzy się przede wszystkim z naparem stosowanym przy gardle czy trawieniu, ale jest również często wybierana przez kobiety w okresie menopauzy. W tradycyjnym zielarstwie szałwia wykorzystywana jest między innymi jako element wspierający komfort organizmu przy zwiększonej potliwości. Z tego powodu dobrze wpisuje się w kompozycje przeznaczone dla kobiet odczuwających charakterystyczne dla tego okresu fale gorąca czy nocne pocenie. Szałwia znajduje się zarówno w naszej herbatce Menopauzea, jak i formule kapsułkowej MENOPAUZEA.
Chmiel
Szyszki chmielu wcale nie muszą kojarzyć się wyłącznie z produkcją piwa. W zielarstwie są cenionym surowcem wykorzystywanym przede wszystkim w kompozycjach przeznaczonych na wieczór. Chmiel pomaga wspierać spokój i dobre samopoczucie, dlatego może być szczególnie interesujący dla kobiet, u których okresowi menopauzy towarzyszy napięcie, rozdrażnienie albo trudność z wieczornym wyciszeniem. Właśnie dlatego pojawia się również w wielu mieszankach na sen.
Kozłek lekarski
Kozłek lekarski, czyli popularna waleriana, to kolejny klasyczny surowiec zielarski związany z relaksem i snem. Problemy z zasypianiem i częste wybudzanie należą do częstych dolegliwości okresu menopauzy, a nocne uderzenia gorąca mogą dodatkowo pogarszać jakość odpoczynku. Kozłek warto więc rozpatrywać nie jako roślinę „na menopauzę” samą w sobie, ale jako wsparcie jednego z obszarów, które w tym okresie szczególnie często wymagają uwagi. Znajduje się on między innymi w formule naszych kapsułek MENOPAUZEA.
Pokrzywa
Pokrzywa nie jest typowym „ziołem menopauzalnym”, jednak może być wartościowym elementem codziennej diety w tym czasie. W tradycyjnym zielarstwie jest stosowana między innymi jako wsparcie układu kostno-stawowego i ogólnej witalności. To szczególnie interesujące w okresie okołomenopauzalnym, kiedy większego znaczenia nabiera troska o kości, aktywność fizyczną oraz zachowanie sprawności na kolejne lata. Pokrzywa jest jednym ze składników naszej ziołowej herbatki Menopauzea.
Maca
Korzeń maca to adaptogen tradycyjnie wykorzystywany jako wsparcie witalności, wytrzymałości oraz funkcji poznawczych. Jest również stosowany w produktach kierowanych do kobiet w okresie menopauzy.
Nie tylko hormony - sen, ruch i codzienna regeneracja
Menopauza często kojarzona jest przede wszystkim z estrogenami, ale codzienne samopoczucie zależy od znacznie większej liczby czynników. Regularna aktywność fizyczna, szczególnie ćwiczenia oporowe i obciążające kości, zbilansowana dieta, odpowiednia ilość białka i produktów będących źródłem wapnia oraz dbanie o sen mają znaczenie zarówno dla obecnego komfortu, jak i zdrowia w kolejnych latach. NHS wskazuje również na znaczenie regularnego ruchu, snu i technik relaksacyjnych jako elementów wspierających kobiety w okresie perimenopauzy i menopauzy. Nie zawsze trzeba więc poszukiwać jednego preparatu „na wszystko”. Czasami lepszym rozwiązaniem jest przyjrzenie się temu, co w danym momencie najbardziej obniża komfort: sen, napięcie, spadek energii czy uderzenia gorąca.
A co z mężczyznami? Czym właściwie jest andropauza?
Określenie „andropauza” bywa używane jako męski odpowiednik menopauzy, ale z medycznego punktu widzenia takie porównanie jest dużym uproszczeniem. U kobiet w określonym momencie dochodzi do zakończenia miesiączkowania i dużych zmian w produkcji hormonów przez jajniki. U mężczyzn testosteron zazwyczaj obniża się znacznie bardziej stopniowo. Nie każdy mężczyzna odczuwa z tego powodu dolegliwości i nie istnieje jeden wiek, w którym rozpoczyna się „andropauza”. U części mężczyzn około 40., 50. roku życia mogą pojawić się jednak takie problemy jak spadek energii, obniżenie libido, rozdrażnienie, problemy ze snem i koncentracją, zmniejszenie masy mięśniowej czy pogorszenie kondycji. Co ważne, podobne objawy mogą wynikać również z przewlekłego stresu, niewyspania, nadwagi, niektórych chorób lub przyjmowanych leków. Nie należy więc automatycznie przypisywać ich wyłącznie testosteronowi.
Jakie rośliny mogą być interesujące dla mężczyzn po 40. i 50. roku życia?
Także tutaj warto myśleć nie o jednym „ziole na andropauzę”, ale o poszczególnych potrzebach organizmu.
Ashwagandha
Ashwagandha jest adaptogenem, czyli rośliną kojarzoną przede wszystkim ze wsparciem organizmu w okresach zwiększonego napięcia i zmęczenia. W produktach dostępnych w naszej zielarni wykorzystujemy ją między innymi jako składnik wspierający odporność organizmu na stres, relaksację, dobre samopoczucie oraz zachowanie energii i witalności. To może mieć szczególne znaczenie w wieku średnim, gdy przewlekłe zmęczenie, duża liczba obowiązków, stres zawodowy i gorszy sen zaczynają nakładać się na naturalne zmiany zachodzące wraz z wiekiem.
Żeń-szeń
Żeń-szeń właściwy jest jednym z najbardziej znanych surowców stosowanych w okresach zmęczenia. Wspiera wytrzymałość, energię i witalność oraz dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne. Jest również tradycyjnie wykorzystywany w kontekście sprawności seksualnej zarówno kobiet, jak i mężczyzn. W połączeniu z macą może być ciekawą opcją dla osób, które chcą przede wszystkim zadbać o energię i witalność.
Maca
Maca dobrze pasuje zarówno do części kobiecej, jak i męskiej. Poza zastosowaniem w okresie menopauzy jest bowiem kojarzona z witalnością i naturalną aktywnością seksualną. Nie należy jednak traktować jej jako sposobu na „podniesienie testosteronu”. W przypadku podejrzenia niedoboru testosteronu potrzebna jest diagnostyka, a nie suplementacja na podstawie samych objawów.
Palma sabałowa, pokrzywa i wierzbownica
Wraz z wiekiem u mężczyzn częściej pojawia się jeszcze jeden temat: komfort układu moczowego i prostaty. Nie jest to bezpośrednio andropauza ani skutek obniżenia testosteronu, ale obydwa zagadnienia często zaczynają interesować mężczyzn w podobnym okresie życia. Palma sabałowa jest tradycyjnie stosowana jako wsparcie prawidłowego funkcjonowania prostaty i dróg moczowych. Podobne zastosowanie mają korzeń pokrzywy oraz wierzbownica drobnokwiatowa. Takie połączenie znajduje się między innymi w naszym preparacie PROSTATA, zawierającym wierzbownicę, pokrzywę, palmę sabałową, nawłoć i zieloną herbatę.
Menopauza i andropauza - nie trzeba przechodzić przez nie w milczeniu
Zmiany zachodzące po 40. i 50. roku życia są naturalne, ale nie oznacza to, że każdy problem należy tłumaczyć wiekiem. Jeśli u kobiety uderzenia gorąca, problemy ze snem, obniżony nastrój czy inne objawy mocno wpływają na codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać z lekarzem o dostępnych możliwościach postępowania. Szczególnej konsultacji wymaga również każde krwawienie, które pojawia się po 12 miesiącach bez miesiączki. Podobnie u mężczyzn długotrwały spadek libido, problemy z erekcją, wyraźne osłabienie czy pogorszenie nastroju nie powinny być automatycznie zrzucane na „andropauzę”. Warto najpierw sprawdzić ich rzeczywistą przyczynę. Zioła i suplementy mogą być elementem codziennego dbania o organizm, podobnie jak dobrze skomponowana dieta, ruch, odpowiednia regeneracja i sen. Najważniejsze jest jednak dobranie wsparcia do rzeczywistych potrzeb organizmu, zamiast próby walki z samym faktem, że z wiekiem nasze ciało zaczyna funkcjonować nieco inaczej. Menopauza i zmiany związane z wiekiem nie powinny być tematem tabu. Im więcej wiemy o własnym organizmie, tym łatwiej świadomie zadbać o komfort i dobre samopoczucie na kolejnym etapie życia.
Ważne: informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. W przypadku chorób przewlekłych, przyjmowania leków, chorób hormonozależnych lub innych wątpliwości stosowanie suplementów i preparatów ziołowych warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
