Traganek - korzeń o długiej tradycji. Pochodzenie, zastosowanie i ciekawostki


Przez Marta Szumnarska
5 min czytania

Traganek - korzeń o długiej tradycji. Pochodzenie, zastosowanie i ciekawostki

Niektóre rośliny zielarskie są nam doskonale znane z polskich łąk i ogrodów. Inne przywędrowały do europejskich zielarni z tradycji odległych o tysiące kilometrów. Do tej drugiej grupy należy traganek, którego korzeń od setek lat zajmuje ważne miejsce w tradycyjnym zielarstwie chińskim.

W Chinach znany jest jako Huang Qi. W sklepach zielarskich możemy natomiast spotkać go najczęściej w postaci jasnych, cienko krojonych fragmentów suszonego korzenia. Traganek wzbudza dzisiaj duże zainteresowanie również poza Azją. Bywa składnikiem mieszanek ziołowych, ekstraktów i suplementów diety oraz często pojawia się w rozmowach o adaptogenach. Co właściwie kryje się pod nazwą traganek, skąd pochodzi ta roślina i dlaczego wykorzystuje się przede wszystkim jej korzeń?

Skąd pochodzi traganek?

Naturalny zasięg Astragalus rozciąga się od Syberii i rosyjskiego Dalekiego Wschodu po zachodnie oraz północne rejony Chin. Roślina występuje także między innymi w Mongolii i innych częściach Azji o klimacie umiarkowanym. Jest byliną, czyli rośliną wieloletnią. Nadziemna część traganka nie wygląda szczególnie egzotycznie. Ma pierzaste liście złożone z wielu drobniejszych listków oraz typowe dla rodziny bobowatych kwiaty. Największe zainteresowanie zielarzy znajduje się jednak pod ziemią.

Korzeń traganka - najważniejszy surowiec

W tradycyjnym zastosowaniu wykorzystuje się przede wszystkim korzeń traganka. Po wysuszeniu ma zwykle jasnożółty lub kremowożółty kolor. Korzeń jest dość twardy i włóknisty, dlatego jego wygląd zdecydowanie różni się od delikatnych suszonych liści czy kwiatów, które częściej kojarzymy z zielarstwem. W tradycyjnym chińskim zielarstwie surowiec ten określany jest nazwą Huang Qi i ma bardzo długą historię wykorzystania.

Co znajduje się w korzeniu traganka?

Korzeń traganka jest bogatym chemicznie surowcem roślinnym. Do najczęściej opisywanych grup jego naturalnych składników należą:

  • polisacharydy,
  • saponiny,
  • flawonoidy,
  • aminokwasy,
  • inne naturalne związki roślinne.

Szczególne zainteresowanie badaczy wzbudzają między innymi polisacharydy traganka oraz saponiny, do których należą astragalozydy. W korzeniu zidentyfikowano wiele różnych związków, dlatego nie można sprowadzać jego właściwości do obecności jednego „aktywnego składnika”. Podobnie jak w przypadku innych surowców naturalnych, dokładny skład może zmieniać się w zależności od pochodzenia rośliny, warunków uprawy, wieku korzenia oraz sposobu jego przetwarzania.

Czy traganek jest adaptogenem?

Traganek bardzo często pojawia się na listach tzw. adaptogenów. Pod tym określeniem opisuje się grupę naturalnych substancji, którym przypisuje się zdolność wspierania organizmu w dostosowywaniu się do różnego rodzaju obciążeń i stresorów. Do adaptogenów zalicza się popularnie również między innymi żeń-szeń, różeniec górski czy ashwagandhę. Warto jednak pamiętać, że „adaptogen” nie jest rozpoznaniem medycznym ani gwarancją określonego działania u każdego człowieka. Dlatego rozsądniej traktować to określenie jako popularną kategorię używaną we współczesnym zielarstwie niż jako obietnicę konkretnego efektu.

Jak smakuje korzeń traganka?

W przeciwieństwie do wielu mocno aromatycznych ziół traganek nie ma szczególnie intensywnego zapachu. Jego smak jest łagodny, lekko słodkawy i ziemisty. W tradycyjnych recepturach fragmenty korzenia bywają długo gotowane razem z innymi surowcami. Dzięki stosunkowo neutralnemu smakowi nie dominuje tak mocno przygotowanego wywaru jak zioła zawierające duże ilości olejków eterycznych. Osoby próbujące traganka po raz pierwszy mogą być zaskoczone tym, jak subtelny jest jego aromat w porównaniu z intensywnie pachnącymi roślinami zielarskimi.

Napar czy odwar? Jak przygotowuje się korzenie?

Liście i kwiaty wielu roślin wystarczy zalać gorącą wodą. Z twardymi korzeniami sytuacja wygląda trochę inaczej. Dlatego w tradycyjnym zielarstwie z korzeni częściej przygotowuje się odwar. Odwar różni się od zwykłego naparu tym, że surowiec pozostaje przez pewien czas w gorącej lub delikatnie gotującej się wodzie. Ma to ułatwić przejście składników z twardej części rośliny do płynu. W przypadku kupionego korzenia traganka zawsze najlepiej kierować się sposobem przygotowania podanym na opakowaniu konkretnego produktu, ponieważ stopień rozdrobnienia i przeznaczenie suszu mogą być różne. Nie każdy produkt zawierający traganek jest również przeznaczony do przygotowywania odwaru. Ekstrakty, proszki czy suplementy w kapsułkach stosuje się zgodnie z instrukcją producenta.

Dlaczego korzenie kroi się w charakterystyczne plastry?

Suszony traganek często wygląda jak niewielkie, wydłużone kawałki jasnożółtego drewna. Nie jest to przypadkowa forma. Pokrojenie korzenia zwiększa powierzchnię kontaktu surowca z wodą i sprawia, że jest znacznie wygodniejszy w użyciu niż cały, twardy korzeń. W tradycyjnym chińskim zielarstwie charakterystyczne cienkie fragmenty korzenia są bardzo dobrze rozpoznawalną formą Huang Qi. Surowiec może być cięty na różne sposoby, dlatego dwa opakowania traganka nie zawsze będą wyglądały identycznie.

Naturalne różnice pomiędzy partiami traganka

Korzeń jest surowcem roślinnym, dlatego jego wygląd może naturalnie się zmieniać. Poszczególne partie mogą różnić się:

  • odcieniem,
  • grubością fragmentów,
  • ilością włókien,
  • stopniem rozdrobnienia,
  • intensywnością zapachu,
  • naturalnie występującymi przebarwieniami.

Wpływają na to między innymi miejsce pochodzenia, wiek rośliny, warunki pogodowe, termin zbioru oraz późniejszy proces suszenia i cięcia. Niewielkie różnice w wyglądzie nie oznaczają więc automatycznie różnicy w jakości produktu.

Jak przechowywać suszony korzeń traganka?

Suszony korzeń najlepiej przechowywać tak jak większość surowców zielarskich:

  • w suchym miejscu,
  • w szczelnie zamkniętym opakowaniu,
  • z dala od bezpośredniego światła słonecznego,
  • z dala od źródeł ciepła,
  • w temperaturze pokojowej.

Szczególnie ważna jest ochrona przed wilgocią. Nie należy przechowywać otwartego opakowania bezpośrednio nad kuchenką, czajnikiem czy w innym miejscu, gdzie susz regularnie narażony jest na działanie pary wodnej.

Kilka ciekawostek o traganku

Jeden z największych rodzajów roślin kwiatowych

Astragalus jest wyjątkowo licznym i zróżnicowanym rodzajem. Jego przedstawicieli można spotkać na ogromnym obszarze świata, od Europy i Azji po obie Ameryki.

Należy do rodziny bobowatych

Choć wysuszony korzeń w zielarni wcale tego nie przypomina, botanicznie traganek jest krewnym grochu, fasoli czy koniczyny.

Huang Qi to nie nowa moda

Popularność traganka w zachodnich suplementach jest stosunkowo świeża, ale w tradycyjnym zielarstwie chińskim jego korzeń ma historię liczącą setki lat.

Kiedy należy zachować ostrożność?

Popularność rośliny nie oznacza, że jej stosowanie jest odpowiednie dla każdego. Wiedza dotycząca bezpieczeństwa traganka wciąż jest ograniczona. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby:

  • przyjmujące leki wpływające na układ odpornościowy,
  • stosujące leki immunosupresyjne,
  • chorujące na choroby autoimmunologiczne,
  • będące w ciąży,
  • karmiące piersią,
  • przewlekle przyjmujące leki.

Traganek może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego przy stałym leczeniu stosowanie suplementów lub skoncentrowanych ekstraktów warto omówić z lekarzem albo farmaceutą. Szczególnego znaczenia nabiera to przy lekach hamujących aktywność układu odpornościowego. Nie ma również wystarczających danych, aby potwierdzić bezpieczeństwo stosowania traganka podczas ciąży i karmienia piersią.

Traganek - stary surowiec w nowej odsłonie

Jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu traganek był w Polsce surowcem znanym przede wszystkim osobom interesującym się tradycyjnym zielarstwem azjatyckim. Dzisiaj jego nazwa coraz częściej pojawia się na opakowaniach suplementów, ekstraktów i mieszanek roślinnych. Za współczesną popularnością stoi jednak znacznie dłuższa historia. Korzeń traganka, czyli Huang Qi, od stuleci wykorzystywany jest w tradycyjnym zielarstwie chińskim. Zawiera polisacharydy, saponiny i flawonoidy, a jego składniki pozostają przedmiotem intensywnych badań naukowych. Jednocześnie warto zachować właściwe proporcje. Długa tradycja stosowania i interesujące wyniki badań laboratoryjnych nie są tym samym co potwierdzone działanie lecznicze u człowieka.

I być może właśnie to jest w traganku najbardziej interesujące: roślina znana od setek lat nadal pozostaje przedmiotem badań, a współczesna nauka krok po kroku próbuje wyjaśnić, co dokładnie kryje się w niepozornym, jasnożółtym korzeniu Huang Qi.


Zostaw komentarz

Pamiętaj, że komentarze muszą zostać zatwierdzone przed ich opublikowaniem.